عصارخانه صفوی در معرض تخریب برای خیابان کِشی

۲۵ سال پیش حمامِ صفوی سلطان آقا که شاهکار حمام های ایران و دنیا بود، برای ساخت خیابان طبیب با قبر مساوی شد و امروز بافتن تاریخی خمینی خانه دادن تو این طور مهلکه ای افتاده، آن هم با مصوبۀ میراث فرهنگی؛ چراکه بنا به گفتۀ سعید حاج هاشمی، مدیر منطقه ۲ شهرداری خمینی شهر: «خیابان مرکزی در طرح تفصیلی تائید شده و آزادسازی ها هم بر همین مبنا بوده است. اجرای این خیابان به امضای بالاترین مقام  میراث فرهنگی رسا و چنانچه مخالفتی داشته باشند باید ببینیم طرح جامع را چطور توشیح کردند.»

منظور حاج هاشمی، خیابانی شرقی غربی، با اشتهار فعلی خیابان مرکزی است که سعی شهرداری خمینی قصبه برای احداث آن از حدود ۲۰ سال پیش آغاز شده و تا امروز امتداد دارد.

سال ۱۳۸۶، بوسیله دلیل بارندگی ها، حفره ای در محل احداث این خیابان ایجاد شد و از حیات عصارخانۀ صفوی ورنوسفادران درون والا زمین خبر داد؛ عزب بنای باقیمانده از مجموعۀ راسته همیشه ورنوسفادران که با مجاهدت یگان حفاظت میراث فرهنگی از حلق شدنِ شبانه مصون ماند و پس ازآن بوسیله ناچار از سوی شهرداری مرمت و دگرگونی بوسیله سفره خانه شد. اکنون و با ادامۀ خیابان کشی بنا به گفته دوستداران میراث فرهنگی، حیات این عصارخانه که در لیف تاریخی خمینی خانه دادن فراغت دارد در معرض تهدید است.

علی قربانیان، کوشا میراث فرهنگی خمینی شهر دراین باره بوسیله ایسنا می گوید: خیابان مرکزی از وسط بافت تاریخی خمینی شهر رگه می شود و جای تعجب است که یکبار تو دهه هفتاد و بار دیگر دهه ۹۰ در طرح تام شهری با احداث این خیابان موافقت شده است.

وی ادامه می دهد: در خوش نویسی این خیابان عصارخانه ای از پیرامون صفویه حیات دارد که بعد از کشف ناگهانی آن به مدد ساختن یک حفره، بوسیله شیوه ای مغلوط توسط شهرداری تعمیر و بوسیله طرز ناشیانه ای تغییر کاربری داده شد. تنها تغییری که یافت این بنای وابسته به راسته تاریخی خمینی ده داخل مسیر شهرداری ایجاد کرد، این وجود که با مشورت میراث فرهنگی تصمیم گرفتند عصار خانه در مرکز یک میدان قرار بگیرد و خیابان به طرز خودش ادامه بدهد اما بدیهی است که این طور طرز کار باعث نقض حریم این بنای صفوی و آسیب پیوستن به ساختمانی اصلی آن که داخل مافوق زمین فراغت دارد و نیز خسارت غیر سزاوار سرزنش جبران به ماهیت بنا به خاطر استثنا شدن از بافتن تاریخی و مجموعه میدان خواهد شد.

قربانیان تصریح می درنگ: همۀ شهرهای ایران عصارخانه ندارند. عصارخانه فقط در شهرهایی موجود است که رشد اقتصادی داشته اند، ضمن اینکه بود آن همچنین وابسته به بازار و کاروانسراست. در حال مجهز قسمتی از این عصارخانه که کاروانسرا بوده و دارای اتاقک های توقف و اصطبل و… است، توسط شهرداری پر از خاک شده و دری که از عصارخانه به میدان باز می شده همچنین مسدود شده، ورودی آن بوسیله آشپزخانه تبدیل شده و بوسیله جای این در، در دیگری در خیابان ایجادشده است.

او خاطرنشان می درنگ: شهرداری خمینی روستا قبلاً چند طاق به قصد احیای راسته خمینی قصبه در این محدوده ایجاد کرده بود ولی اکنون آن مهجور های تازه ساز را هم ویران کرده و این حامل پیام های بدی برای دوستداران میراث فرهنگی این شهر است.

این فعال میراث فرهنگی با تأکید بر اینکه تاریخچه و فرهنگ اجتماعی خمینی شهر تو معرض تهدید قطعی قرارگرفته، با اظهار تأسف اعلام می نرم: زمان حال چند ماه است که شهرستان خمینی قصبه با وسعت بسیارش، گنجینه ی ارزشمند میراث تاریخی و مسائل متجاوز تو حوزه میراث فرهنگی، تنها یک رئیس یگان حفاظت و یک مسئول حوزه صنایع دستی  دارد و از داشتن مدیر در اداره میراث فرهنگی خویشتن محروم است.

ناصر طاهری، معاون میراث فرهنگی راه اندازی کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان اما با بیان اینکه سال ۱۳۹۴ میراث فرهنگی به احداث این خیابان تعرض و شهرداری خمینی شهر نیز مصوبۀ ۲۰ سال پیش را ارائه کرده است، رخداد را این گونه برای ایسنا روایت می کند: مصوبه خیابانی که امروز صحبت آن به میان آمده مربوط به بیست سال پیش است و شهرداری هم در این مدت بیکار نبوده و خلال این سال ها آزادسازی های لازم را انجام داده است؛ آزادسازی هایی که به هرحال پیاده شدن اساس این مصوبه ضایع وحقوقی را برای مالکان و فروشندگان خلق کرده و نمی توان آن را عجیب گرفت.

او با اشاره بوسیله اینکه بضاعت میراث فرهنگی، شهرداری و حلقه ماده پنج در آن زمان همین مقدار بوده می گوید: اکنون گروهی ناراحت بافت تاریخی خمینی قصبه هستند و ما همچنین اذعان داریم که این خیابان از بافت تاریخی عبور می نرم ولی به هرحال دارای مصوبه است.

طاهری یادآور می شود: شهرداری درون جریان احداث این خیابان عصارخانه مدفون شهر را کشف می کند، به درخواست میراث برای حفظ و نگهداری این معلول پاسخ مثبت می دهد و زمان حال نیز این عصارخانه که با هزینه هنگفتی توسط شهرداری خمینی روستا مرمت و احیا شده داخل حال بهره برداری است ولی به این برهان که باید احداث خیابان را ادامه بدهد، طراحی به شکلی ادا شده که عصارخانه تو وسط یک میدان قرارگرفته و از تخریب مصون بماند.

معاون میراث فرهنگی راه اندازی بی مو میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان، با تقریر اینکه باید بین بد و بدتر یکی تفویض می شد، امتداد می دهد: به هرحال این غرض قبلاً گرفته شده و یا باید عصارخانه خرابکاری می شد و خیابان کشی ادامه واضح می کرد و یا باید همین طرح فعلی که همراه با حفظ کردن توأمان خیابان و عصارخانه است، پیاده شود که همین فقره انجام شده.

او تصریح می یواش که میراث فرهنگی با خیابان کشی درون بافت تاریخی مخالف است و در صورت بروز شرایطی متشابه درون زمان کنونی، حتماً باید مطالعات لازم ارتکاب و مسیر قانون خلال شود.

طاهری درون خصوص نقض حریم عصارخانۀ صفوی نیز می گوید: نگرانی دوستداران میراث فرهنگی دراین باره شایان تقدیر است اما باید بدانند که خیابان مرکزی خمینی شهر آسفالت شده و به بهره برداری رسا. شهرداری نیز قبلاً بنای عصارخانه را طی مرمت سفت سازی کرده است. اکنون باید با وضع های مدیریتی بخاطر مثال عایق عبور ماشین های سنگین از این محدوده شود و یا فاصله گذر ماشین ها را از راسته بیشتر یواش تا خطری این عصارخانه را که درون والا زمین استراحت دارد، تهدید نکند.

او در پاسخ به سؤال خبرنگار ایسنا مبنی بر چرایی گلچین نکردن مدیر میراث فرهنگی بخاطر خمینی شهر، با اشاره به اینکه این یک بحث مدیریتی است، اظهار می نرم: سرپرست اداره میراث خمینی بطرف خانه اکنون برعهده آقای حبیبی است که هم زمان سرپرستی راه اندازی میراث نجف آباد را هم برعهده دارد و این وضع محو که خمینی قصبه عاری مسئول باشد بلکه پاسخ استعلامات داده می شود و مکاتبات اداری همچنین درون قضیه است.

 علیرضا اشرفی، کارشناس مبصر مرمت و احیای آثار باستانی با تشریح مفهوم عرصه و حریم در میراث فرهنگی به ایسنا می گوید: در بناهای تاریخی بحث عرصه و حریم مطرح می شود که بخاطر حفظ آن مقررات و ضوابطی وجود دارد بوسیله طوری که هر اقدامی در این محدوده باید با مجوز میراث فرهنگی باشد.

او دنباله می دهد: عرصه محدوده ای است که خود بنای تاریخی در آن قرار دارد و حریم نیز شعاع پیرامون آن را شکل می دهد که به سه سنخ حریم حفاظتی، کاربردی و بصری تقسیم می شود. کارکرد حریم حفاظتی جلوگیری از فروریختن بنا، کارکرد حریم بصری ایجاد ربط دیداری بین بیننده و بناست و حریم کاربردی همچنین باعث حفظ اتحاد اثر تاریخی و محدودۀ گرداگرد آن می شود.

اشرفی با اعتراف اینکه هر پی تاریخی دارای حریم منصب یک و دو است، توضیح می دهد: ضوابط میراث فرهنگی داخل حریم درجه یک با حریم منصب دو متفاوت است، برای مثال تو حریم درجه یک، ساخت بنایی با بیش از ۴ و نیم متر ارتفاع، مجاز ازاله و این بلندی در حریم منصب دو تا هفت و نیم متر تکثیر رک می کند.

این کارشناس ارشد تعمیر و احیای آثار قدیمی تصریح می یواش: متأسفانه در استان اصفهان محوریت روی حفظ مورد بناهاست و بنابراین می بینیم که به خشکی امدن یک عصار ساختمان مجوز احداث خیابان و خواه کنار یک اثر تاریخی دیگر مجوز احداث پارک داده می شود؛ درحالی که بنای تاریخی هویت خویشتن را از محوطه پیرامونی می گیرد.

او یادآور می شود: در بافت تاریخی قبلاً کلیسا و بازار و کاروانسرا و دوش و دبستان خانه و عصارخانه در امتداد اندوه قرار داشته و امروز اگر همۀ آن بافتن را از بین ببریم و برای مثال یک عصارخانه را نگهداریم و دور آن را خیابان بکشیم هویت این بنا را از آن پژمان ایم و به آن آسیب زده ایم. کسی که ۳۰۰ سال بعد یک عصارخانه زیرزمینی را در میدانی وسط خیابان مرکزی خمینی قریه می بیند، نمی تواند پیوند آن را با میدان و کاروانسرایی که از بین رفته درک یواش.

اشرفی خاطرنشان می کند: گردشگر داخلی و خارجی ای که به یزد عروج می کند، پول هزینه می کند تا تو بافتن تاریخی آن شلنگ بزند اما ما با استان اصفهان چه کرده ایم؟ بافتن را خراب کرده ایم و به حفظ تک بناها افتخار می کنیم؟

این کارشناس ارشد تعمیر و احیای آثار باستانی که داخل جلسات اولیه احداث خیابان مرکزی خمینی شهر حضور داشته، با پیش روی اینکه کشف عصارخانه صفوی مدفون در خاک خمینی ده نیز مرهون بارش بارش وجود می گوید، با طرح فعلی و تو رخساره گذر و ممارست سامان ها همین تک بنای باقیمانده نیز آسیب خواهد دید.

اشرفی می افزاید: عصارخانۀ صفوی ورنوسفادران یکی از بناهای متمایز خمینی ولایت است که با مرمت غیراصولی و استفاده از سیمان و سنگ در کف آن، اکنون تازگی پایه این بنا را گرفته و با همکاری احداث خیابان و گذر سامان ها در آینده ای نزدیک از بین خواهد رفت.

بوسیله گزارش ایسنا، در آرمان شهر دوستداران میراث فرهنگی، بشر بوسیله حدی از بلوغ گویا که بتواند تاریخچه و توسعه را توأمان گران کردن بدارد اما با ظرفیت متجاوز و سرعت تخریب هایی که اکنون درون حال رخ دادن است، پرت تراشیدن که تا آن روز از میراث تاریخی، چیزی جز خاطره ای یهودی تو سینه ها ابدی نماند.

انتهای پیام